Σάββατο, 16 Φεβρουάριος 2019 08:04

Σήμερα γιορτάζει ο Άγιος Χαράλαμπος πολιούχος του Ληξουρίου. Χρόνια Πολλά

Ο Άγιος Χαράλαμπος ο ιερομάρτυρας και θαυματουργός, γεννήθηκε στη Μαγνησία της Μικράς Ασίας το 90 μ. Χ. περίπου.
Όταν το έτος 198 μ. Χ. ο Σεβήρος εξαπέλυσε απηνή διωγμό κατά των Χριστιανών, ο έπαρχος της Μαγνησίας Λουκιανός, συνέλαβε τον Χαράλαμπο και του ζήτησε να αρνηθεί την πίστη του. Εκείνος όμως όχι και μαρτύρησε στα χρόνια των μεγάλων διωγμών της Χριστιανοσύνης. Οι γονείς του ήταν ευσεβείς Χριστιανοί και τον οδήγησαν από μικρόν στην πίστη για τον Χριστό με κίνδυνο της ζωής τους.

Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός

Στη Μαγνησία έζησε όλη τη ζωή του ο Άγιος Χαράλαμπος και ως νέος στάθηκε παράδειγμα συνετής ζωής. Η πίστη του και η επιθυμία του τον έκαναν να αφιερωθεί στην υπηρεσία του Χριστού. Έγινε ιερέας το 130 μ. Χ. επί αυτοκρατορίας του Σεπτιμίου Σεβήρου (193 - 211 μ.Χ.),μόνο δεν το έκανε αυτό, αλλά αντίθετα ομολόγησε στον έπαρχο την προσήλωσή του στον Χριστό και δήλωσε με παρρησία ότι σε οποιοδήποτε βασανιστήριο και να υποβληθεί δεν πρόκειται να αρνηθεί την πίστη της Εκκλησίας.

Τότε η σκοτισμένη και σαρκική ψυχή του Λουκιανού επέτεινε την οργή της και διέταξε να αρχίσουν τα φρικώδη βασανιστήρια στο γέροντα ιερέα. Πέρασε φρικτά βασανιστήρια από τους διώχτες του, μα η χάρη του Χριστού και της πίστης του τον κράτησαν δυνατόν. Βλέποντας την αντοχή στα βασανιστήριά του, ο Λουκιανός διέταξε να τον γδάρουν. Πρώτα τον γύμνωσαν και ο ίδιος ο Λουκιανός, παίρνοντας το ξίφος του, προσπάθησε να πληγώσει το σώμα του Αγίου.


Αντίθετα, αποκόπηκαν τα χέρια του Λουκιανού και έμειναν κρεμασμένα στο σώμα του Ιερομάρτυρα και μόνο ύστερα από προσευχή του Αγίου συγκολλήθηκαν αυτά πάλι στο σώμα και ο ηγεμόνας κατέστη υγιής. Όμως ο Άγιος προσευχόταν στον Χριστό και, ω του θαύματος, βλέποντας οι δήμιοι Πορφύριος και Βάπτος, που τον έγδερναν, την υπομονή του μάρτυρα πιστέψανε. Με το ζόφο στο νου και με τη θηριωδία στην καρδιά, ο έπαρχος έδωσε εντολή να διαπομπεύσουν τον Άγιο και να τον σύρουν διά μέσου της πόλεως με χαλινάρι.

Τέλος, διέταξε τον αποκεφαλισμό του Αγίου, ο οποίος με το μαρτύριό του έλαβε το αμαράντινο στέφανο της δόξας σε ηλικία 113 ετών.

Περί των Λειψάνων του Αγίου Χαραλάμπους

Το Άγιο του λείψανο το παρέλαβε κατόπιν η μακάρια Γαλήνη και το ενταφίασε σε θήκη, αφού του έβαλε πολύτιμα μύρα και αρώματα. Κατόπιν το άγιο και πανσεβάσμιο λείψανο του ενδόξου Ιερομάρτυρος Χαραλάμπους, μοιράστηκε χάριν ευλάβειας στους απανταχού Ορθοδόξους Χριστιανούς. Υπάρχουν και σήμερα σε πολλούς Ναούς και μοναστήρια τεμάχια λειψάνων του Αγίου Χαραλάμπους. Η αγία και πάντιμος κάρα του βρίσκεται στα Μετέωρα της Θεσσαλίας στο Μοναστήρι του Αγίου Πρωτομάρτυρας Στεφάνου. Η μοναχή Θεοτέκνη Αγιοστεφανίτισσα στο συναξάρι του Αγίου Χαραλάμπους (1995 μ.Χ.), καταχωρεί πληροφορίες σχετικά με την τιμία κάρα του Αγίου, η οποία φυλάσσεται στη Μονή Αγίου Στεφάνου Μετεώρων. Σύμφωνα με τις πληροφορίες αυτές, η κάρα του Αγίου δωρίθηκε στη Μονή από τον Ηγεμόνα της Βλαχίας Βλαδισλάβο, το 1412 – 1413 μ.Χ., μαζί με δύο κτήματα στο Μετόχι Μπουτόϊ

Η λατρεία του Αγ. Χαραλάμπους είναι ευρύτερα διαδεδομένη στον ελληνικό χώρο και έχουν κτιστεί πολλές εκκλησίες στο όνομά του, ιδιαίτερα, ύστερα από επιδημίες πανούκλας και χολέρας. Ενδεικτικά αναφέρονται οι επιδημίες πανούκλας που έγιναν τον 18ο αιώνα, και από τότε κυρίως διαδόθηκε η λατρεία καο η εικονογραφία του Αγίου σε όλη την Ελλάδα. Το 1717 στη Μεσσηνία, το 1723 στη Χίο, το 1728 στη Ζάκυνθο, το 1770 στην Κρήτη, και 1850 στην Κεφαλονιά. Έτσι ο Άγιος είναι πολιούχος σε πολλά μέρη του ελλαδικού χώρου.

Η έλευση του ιερού τεμαχίου από την Αγία Κάρα του Αγίου στο Ληξούρι

Τις 10 Φεβρουαρίου του 1952, ο τότε Μητροπολίτης Τρίκκης και Σταγών, Ληξουριώτης στην καταγωγή, Χερουβείμ Άννινος επισκέφτηκε το Ληξούρι ύστερα από σαράντα χρόνια. Εκπληρώνοντας μια επιθυμία του ίδιου, αλλά ενδόμυχα και του λαού της Παλικής για τον Άγιο Χαράλαμπο, έφερε μαζί του σε ασημένια λειψανοθήκη ιερό τεμάχιο από την κάρα του Αγίου που φυλάσσεται στο μοναστήρι του Αγίου Πρωτομάρτυρος Στεφάνου στα Μετέωρα. Η εορτή του Αγίου την ημερομηνία αυτή 1952 έγινε με μεγαλοπρέπεια και θρησκευτική κατάνυξη με πρωτοστάτες τον τότε Μητροπολίτη Κεφαλληνίας Ιερόθεο Βουή και το Χερουβείμ Άννινο.

Το απόγευμα της ίδιας ημέρας παρ’ όλη την κακοκαιρία και χιονοθύελλα που επικρατούσε στην πόλη, χοροστατούντων των δύο Μητροπολιτών πλήθος ιερέων και παρουσία των Αρχών του τόπου και αγημάτων και κυρίως σύμπαντος του κόσμου απ’ όλη την Παλική, έγινε η λιτάνευση της Ιεράς εικόνας του Αγίου και της Αγίας Κάρας του. Έπειτα από ένα μήνα, τις 8 Μαρτίου (8-3-1952) ο Μητροπολίτης Χερουβείμ Άννινος, έχοντας πραγματοποιήσει την επιθυμία του, να φέρει την Αγία Κάρα του Αγίου Χαραλάμπους αποδήμησε εις Κύριον, ήσυχος και γαλήνιος.

Ο Ιερός Ναός του Αγίου Χαραλάμπους στο Ληξούρι

Στο δυτικό μέρος της πόλεως, στη συνοικία Κουράτα, βρίσκεται σήμερα όπως παλιά ο Ναός του Αγίου Χαραλάμπους. Από παλιά εκεί υπήρχε ένας μικρός ναός και αργότερα το 1754 σε οικόπεδο που ανήκε στην οικογένεια Χέλμη ανηγέρθηκε ναός μεγαλοπρεπής. Στην πορεία του χρόνου οι Ληξουριώτες φρόντισαν να κοσμήσουν και να βελτιώσουν το ναό του Πολιούχου τους. Το τέμπλο είναι ξύλινο με ελαφριά ξυλογλυπτική και βαμμένο άσπρο. Στο κέντρο του ιερού ναού στέκεται ο θρόνος του Αγίου. Πρόκειται για έργο εξαιρετικό με αργυρογλυπτικό σκάλισμα. Μέσα στο θρόνο είναι τοποθετημένη η εικόνα του Αγίου Χαραλάμπους, έργο του Ληξουριώτη αγιογράφου Περλιγκή.

Με το σεισμό του 1953 η εκκλησία δεν κατέρρευσε εντελώς, το τέμπλο έμεινε στη θέση του και το περιεχόμενο της εκκλησίας σώθηκε. Το 1954 με τη βοήθεια του τότε Υπουργού Αποκαταστάσεως Σεισμοπλήκτων Ιονίων Νήσων, Χρήστου Ευαγγελάτου έγινε στην ίδια θέση ξύλινη εκκλησία με τις ίδιες περίπου διαστάσεις και με το ίδιο περιεχόμενο, ώστε για την πρώτη μετασεισμική περίοδο ήταν η καλύτερη εκκλησία. Γι’ αυτό και ορίσθηκε ως Μητρόπολη του Ληξουρίου ως το 1957. Στη ξύλινη αυτή εκκλησία διορίστηκε να λειτουργεί ως εφημέριος ο αρχιμανδρίτης Γεράσιμος. Κεφαλάς, ο οποίος ήταν συγχρόνως και εφημέριος στην Αγία Μαρίνα στα Μιχαλιτσάτα. Αργότερα το 1963 ανηγέρθηκε στην ίδια θέση με την προσεισμική, η νέα εκκλησία κάπως μεγαλύτερη από την παλιά.

η μελέτη έκανε ο μηχανικός Γεώργιος Μαρτίνης και την τεχνική εκτέλεση ο εργολάβος Σωτ. Διονυσάτος. Τα εγκαίνια της νέας εκκλησίας έγιναν στις 25 Ιανουαρίου 1965 υπό των Αρχιερέων Ρόδου κ. Σπυρίδωνος και Κεφαλληνίας κ. Ιερόθεου. Οι καμπάνες μετά το σεισμό φτιάχτηκαν στο χυτήριο της ΒΕΣ με δαπάνες και φροντίδα του Νικολάου Καλού.

Με τους σεισμούς του 2014 ο ναός υπέστη πολλές βλάβες και ανακαινίσθηκε εκ θεμελίων με τη βοήθεια της Μαρίνας και Αθανασίου Μαρτίνου, με την ακάματη επίβλεψη του εφημέριου π. Ιωάννη Φραγκισκάτου και των Επιτρόπων. Επίσης σημαντική ήταν και η βοήθεια πολλών συμπατριωτών μας για τον προστάτη Άγιό μας.


Ιερείς πριν από το σεισμό του 1953 ήταν ο π. Λιναρδάτος, ο π. Βασίλης Λυκούδης.

Έπειτα ο αρχιμανδρίτης Γεράσιμος Κεφαλάς, ο π. Μελιδώνης, ο π. Σπύρος Γερουλάνος την εποχή που ο ναός χρησιμοποιήθηκε ως Μητρόπολη. Επίσης, ο π. Χαράλαμπος Παρτίδος συγχρόνως ήταν και εφημέριος στον Αγ. Νικόλαο Μηνιατών. Ο π. Γιάννης Αντωνάτος συγχρόνως και εφημέριος στην Αγ. Τριάδα, ο αρχιμανδρίτης Αμβρόσιος Καμινάρης (Τσίκος), ο π. Ανδρέας Δρακονταειδής, ο π. Λιας Αντωνάτος, ο π. Φώτιος Δεμπονέρας- Ρουσέλος, ο π. Γεράσιμος Ευαγγελάτος (ήταν εφημέριος στον Αγ. Ελευθέριο Αργοστολίου). Μετά από τον αρχιμανδρίτη Γεράσιμο Κεφαλά και τον π. Γεράσιμο Ευαγγελάτο ακολούθησαν οι π. Γεράσιμος Μαρκαντωνάτος, π. Διονύσιος Δρακονταειδής, π. Φώτιος Αντωνέλλος, π. Αθανάσιος Λυκούδης έως το 2007 και σήμερα εφημέριος είναι ο π. Ιωάννης Φραγκισκάτος.

Ψάλτες άλλοι μόνιμοι και άλλοι προσωρινοί που με τις υπέροχες φωνές και τα κεφαλονίτικα βυζαντινά ποικίλματα κόσμησαν τις εορτές των Αγίων Χαραλάμπους και Ελευθερίου ήταν παλιά ο Γεράσιμος Μοσχονάς (Τσαντίλας), δεξιός ψάλτης, και αριστερός ο Μπάμπης Λουκέρης (Μπούτσικος). Επίσης κατά το 1950 αριστερός ο Κώστας Μονοκρούσος και δεξιός ο Γεράσιμος Περάτης. Στην κάθε γιορτή μαζεύονταν πολλοί ψαλτάδες, όπως ο Γεράσιμος Κουταβάς και ο Σπύρος Καμινάρης και άλλοι, που τους πλαισίωναν και σχημάτιζαν κόρο, όπως ο Φώτης Αλέπορος και ο Γεράσιμος Σωτ. Λεγάτος. (Πακιούρης).

Από το καλανάρχο του ναού αυτού ακούστηκαν πολλές φορές οι υπέροχοι Δρακοπουλαίοι (Γεράσιμος και Βάσος) με τη χορωδία τους. Επίσης ιεροψάλτες του ναού ήταν κατά διαστήματα ο Γεράσιμος Ορλανδάτος, ο Νικόλας Μουρελάτος, ο Αναστάσης Αντωνάτος, ο Δημοσθένης Μηνιάτης, καθώς και ο μετέπειτα ιερέας και νυν εφημέριος του ναού π. Ιωάννης Φραγκισκάτος.

Τα τελευταία χρόνια εκκλησιαστικά "κόρα", όπως του Σπύρου Έρτσου , του Παναγή Μεσσάρη, του Νίκου Βάλσαμου και του Σπύρου Γερολυμάτου, παρήλασαν κατά καιρούς και κόσμησαν τις πανηγύρεις του Αγίου. Απο το 2007 εχει καθιερωθει στην Ιερά Πανήγυρη η Εκκλησιαστκή Χορωδια του Νικόλαου Βαλσαμου που φετος θα πλαισιωθεί με χορωδούς απο την αναλογη χορωδια του Αγιου Γεωργίου Καρυτση, στην οποια μαεστρος της ειναι ο προαναφερθεν συμπατριώτης μας.

Οι λιτανείες του θρόνου του Αγίου Χαραλάμπους

Η Εορτή του Αγίου Χαραλάμπους τις 10 Φεβρουαρίου γινόταν και γίνεται πάντοτε με επίσημο χαρακτήρα. Το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο του ναού, όπως και παλιά, καλεί τους καλύτερους ψαλτάδες του Ληξουρίου. Λαμβάνει δε μέρος εκτός της Θείας Λειτουργίας, στη λιτανεία και ο Μητροπολίτης του νησιού και όλο το ιερατείο της πόλης. Κόσμος πολύς απ’ όλη την περιοχή της Παλικής προσέρχεται στην εκκλησία του Αγίου, κατά την απογευματινή ώρα 3: 30 μ.μ. στην οποία γίνεται το αδιαχώρητο. Η λιτανεία γινόταν και γίνεται με όλη τη μεγαλοπρέπεια και τη συμμετοχή της Φιλαρμονικής Ληξουρίου που προσφέρει πάντα τις υπηρεσίες της. Κατά καιρούς, έχουν λάβει μέρος στη λιτανεία του Αγίου κι άλλες φιλαρμονικές του νησιού, και κάποιες φορές η Φιλαρμονική του Πολεμικού Ναυτικού. Η περιφορά του θρόνου ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες έχει τροποποιηθεί.

Ξεκινάει η πομπή από το ναό του Αγίου Νικολάου Μηνιατών, περνά από την πλατεία Πεσόντων κι από εκει στρίβει για την οικία Γερουλάνου, όπου βρίσκεται το κελί του Παπά-Μπασιά. Η καθιερωμένη στάση για "παράκληση και συνάντηση" των Αγίων. Έπειτα στην κεντρική πλατεία της πόλης που εκτός από το λόγο του Επισκόπου, γίνεται από τους πιστούς το προσκύνημα της εικόνας του Αγίου. Πιο παλιά, μετά την πλατεία πήγαιναν από τα Λεγατάτα-Μαρτσελάτα και ανεβαίνοντας την ανηφόρα του Γηροκομείου, έστριβαν στου Κιαλλέτα - Λυκούδη και κατέληγαν στον ιερό ναό του Αγίου Γερασίμου. Μετά από την ολιγόλεπτη λειτουργία και στάση της συνάντησης των δύο Αγίων, η λιτανεία προχωρεί προς το Ποτάμι κι από εκεί στην εκκλησία του Αγίου Χαραλάμπους.

Από το 2013, κατόπιν πρότασης του εφημερίου του ναού π. Ιωάννη Φραγκισκάτου, καθιερώθηκε να πραγματοποιείται η λιτανεία του θρόνου του Αγίου αμέσως μετά το πέρας της πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας.